Variaties

Van Emma tot Everardus en Olyslaeghers tot Özdemir. Van Evergem en de Eendenplasstraat tot Slecht-Weer-Vandaag en Soubry: eigennamen vertellen verhalen. Over vroeger. Over vandaag. Over ons.

Ontdek ze op 10 november 2026 in De Centrale in Gent!

Met:

• De grote mini-namenquiz
• Live muziek van Rein Devos
• De officiële lancering van het Namenloket
• Comedy van Wouter Deprez

Wanneer? 

Op dinsdagavond 10 november 2026. Deuren gaan open om 19u30, het evenement start om 20u00. Nadien is er mogelijkheid om na te praten bij een drankje (einduur omstreeks 23u00). 

Waar? 

De Centrale in Gent, Kraankindersstraat 2, 9000 Gent (praktische info).

Inschrijven?

De toegang is gratis, maar inschrijven is verplicht. Vanaf 21 september vind je op deze pagina een registratielink. 

Aangezien het aantal plaatsen beperkt is, vragen we om te annuleren indien na inschrijving blijkt dat je toch niet kan komen.

Contact

info@namenloket.be

De Namennacht is een initiatief van Variaties vzw, de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte van de Universiteit Gent en de Koninklijke Commissie voor Toponymie en Dialectologie, in samenwerking met het Instituut voor de Nederlandse Taal, Histories vzw, de Universität zu Köln, de Universiteit Antwerpen, Meemoo en het CBG (Centrum voor familiegeschiedenis). Het project wordt gerealiseerd met de financiële steun van de Vlaamse Overheid (Departement Cultuur, Jeugd en Media), Variaties vzw, de Taalunie, de KCTD en de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte van de UGent. 

Veldeke Genk viert feest op 30 april in Buurthuis Den Ichter. De deuren gaan open om 17.30u, en dan komt de receptie op gang. Ondertussen zijn er toespraken van Felix Bergers (oprichter), Jos Lantmeeters (provinciegouverneur en beschermheer van de Limburgse dialecten) en Harun Solah (schepen van cultuur).

Gratis toegang, maar inschrijving verplicht via mia.reyskens@skynet.be

Adres: buurthuis Den Ichter, Hannesstraat z.n., 36  Langerlo-Genk

Meer informatie: 0479/725 135

Het is weer zover. De Taalsector reikt opnieuw taalprijzen uit. Wie er genomineerd is, vind je op hun website: https://www.languageindustryawards.eu/.

En daar zijn ook twee dialectprojecten bij. De database van de Zuidelijk-Nederlandse dialecten is genomineerd in de categorie ‘beste taalproduct’ en de Atlas van het dialect in Vlaanderen in de categorie ‘beste taalpublicatie’.

Stem je mee? Dat kan tot 24 april op Nominaties – LIA’s – Language Industry Awards

—-

In 2019 werd het Centrum voor Historische Talen (CHT) opgericht, een onafhankelijke vzw die als bedoeling heeft de kennis over en de studie van historische talen en taalvormen te bevorderen. De cursussen en lezingenreeks werden in 2020 opgestart, maar moesten wegens de coronapandemie stopgezet worden. We hopen met de activiteiten te kunnen heropstarten vanaf september 2021. Naast de cursussen Latijn en Oudgrieks en een nieuwe lezingenreeks worden nu ook cursussen dialectologie en naamkunde aangeboden.

Wie meer wil weten over het Centrum, als steunend lid wil optreden of zich wil inschrijven voor een cursus of voor de lezingenreeks, surft naar www.historischetalen.be

Op 15 september organiseert Variaties vzw samen met Het Huis van Alijn en Universiteit Gent een symposium over oraal erfgoed. We stellen er onze collectie Stemmen uit het verleden voor, een verzameling van 783 dialectopnames, opgenomen in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw.

De opnames bevatten levensverhalen van honderden laaggeletterde Vlamingen, geboren omstreeks de eeuwwisseling, met unieke getuigenissen over de twee wereldoorlogen, de Vlaamse IJslandvaart, de traditionele landbouw en bijzondere ambachten.

Tijdens het symposium leggen we uit hoe de collectie digitaal doorzoekbaar is en waarom oral history interessant is. Experts demonstreren hoe musea en andere erfgoedinstellingen aan de slag kunnen gaan met oraal erfgoed, dialecten en onze collectie in het bijzonder.

Het  Centrum voor Historische Talen organiseert twee nieuwe cursussen:

Dialectologie

12 lessen op zaterdag (van 11 tot 12.30 u.)

in Goudblommeke van Papier in Brussel

van 2 oktober 2021 tot 19 maart 2022

lesgever: em. prof. dr. Jacques Van Keymeulen

Naamkunde

12 lessen op woensdag (van 19 tot 20.30 u.)

in de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren in Gent van 29 september tot 22 december 2021

lesgever: Brecht Persoons MA

Info over data, locaties en inschrijving: www.historischetalen.be

Erfgoeddag, een van de belangrijkste culturele evenementen van ons land, vindt dit jaar plaats op zaterdag 24 en zondag 25 april. Erfgoeddag wil sensibiliseren over het roerend en immaterieel erfgoed bij het publiek, de overheden en de media. Ook wil het erfgoed toegankelijk maken voor zoveel mogelijk mensen, en erfgoedorganisaties onderling doen samenwerken.

Elk jaar is er ook een ander thema, kwestie van telkens andere inhoudelijke en vormelijke accenten te leggen. In 2021 is het thema ‘De Nacht’. En laat de nacht nu net het ideale moment zijn om een straf verhaal te lezen of te vertellen. Variaties ging daarom samen met enkele vrijwilligers aan de slag met dialectverhalen. Luister hier naar sprookjes en volksverhalen in verschillende dialecten en geniet van de prachtige tekeningen van Saartje Steenhoudt.

Benieuwd naar de rest van het programma? Surf dan snel naar Erfgoeddag.be. Daar vind je  een overzicht van de naar schatting 600 activiteiten die plaatsvinden bij 800 archieven, musea, erfgoedbibliotheken, erfgoedcellen, heem- en familiekundige kringen en andere erfgoedorganisaties. Alles samen goed voor een gevarieerd Erfgoeddagprogramma dat nog steeds in beweging is.

Filmpjes over de visserij

In 1963 begonnen dialectologen van de Universiteit Gent met het maken van dialectopnames op 550 verschillende locaties in Vlaanderen. Die inspanning leverde tussen 1963 en 1976 niet minder dan 783 opnames op, goed voor zo’n 700 uur spontante spraak. Dit project staat ondertussen bekend onder de naam Stemmen uit het Verleden en biedt een uitzonderlijke blik op hoe het leven eruit zag in het begin van de twintigste eeuw. Zo zijn de getuigenissen van de West-Vlaamse vissers unieke bronnen waarin het oude vissersleven besproken wordt. In het project Vissen in een West-Vlaams Verleden worden fragmenten uit de opnames van die kuststeden – waaronder Wenduine, Zeebrugge, Heist, Koksijde, Oostduinkerke, Oostende en Blankenberge – beschikbaar gemaakt voor het grote publiek, terwijl het ook de West-Vlaamse visserij in de kijker zet.

Thema’s die aan bod komen in het project zijn onder andere horrorverhalen op zee, modernisering van de visserij, de IJslandvaart, milieuvervuiling, etc. Per subthema wordt een kort filmpje gemaakt waarin in een kustdialect over dat bepaalde thema wordt verteld. De filmpjes worden voorzien van ondertiteling zodat ze ook goed te volgen zijn voor mensen die geen dialect (meer) kennen. Daarnaast wordt er bij filmpjes die dialectisch vakjargon bevatten vooraf een verklarende woordenlijst weergegeven. Als achtergrond worden afwisselend oude en hedendaagse foto’s over het specifieke thema gebruikt. Daarvoor werken we o.a. samen met het Nationaal Visserijmuseum Oostduinkerke (NAVIGO). De filmpjes zullen binnenkort ook te zien zijn in de digitale tour van NAVIGO. Die digitale tour is tot stand gekomen omwille van grote verbouwingen in het museum – het is de bedoeling om het skelet van potvis Valentijn tentoon te stellen – waardoor het museum tot 2023 gesloten zal zijn. Het projectresultaat moet echter meer zijn dan een tijdelijke tentoonstelling. De filmpjes zullen daarom ook blijvend ondergebracht worden op de website van Variaties vzw bij ‘Projecten’. Op die manier blijven de transcripties en de geluidsopnames beschikbaar voor geïnteresseerden.

Erfgoedwandeling in Oostende

Het project ging in ideale omstandigheden doorgaan in de vorm van een fysieke tentoonstelling waarrond er een studiedag georganiseerd zou worden met een lezingen, verhalen, een quiz, enz. Door de coronacrisis is dat niet langer mogelijk, maar als alternatief is er een Erfgoedwandeling gemaakt die het visserijverleden op een soortgelijke manier centraal stelt. Tijdens deze wandeling bezoek je enkele bijzondere plekken in Oostende. Je maakt kennis met het boeiende vissersleven en je komt meer te weten over het culturele erfgoed van de stad. Bovendien leer je enkele streekgerechten kennen én kan je luisteren naar authentieke West-Vlaamse dialectopnames uit de jaren 60 en 70. Zo komt het West-Vlaamse verleden pas écht tot leven.

Meer informatie vind je hier.

—

Met veel dank aan Mathias D’hulst!

—

Foto: Mathias D’hulst

Paul Achten schreef het boek “Pôeskafékës”. In het boek vind je een verzameling dialectcursiefjes met aangepaste foto’s en illustraties. Op elke pagina staat er een QR-code waardoor de lezer, die het wat moeilijk heeft met het Hoeselts dialect, een ruggensteuntje krijgt. Op 6 november 2020 gaat de officiële voorstelling door.

Het boek kan aangekocht worden voor 18 euro bij Paul Achten.

Meer informatie: pachten1@gmail.com

‘Eten en Drinken’, de nieuwste aflevering van het Woordenboek van de Vlaamse Dialecten kan vanaf vandaag gekocht worden bij Skribis. In de aflevering kan je o.a. smullen van Vlaamse dialectwoorden voor allerlei soorten fruit, taart en snoep.

Afbeelding wikkel: collectie Huis van Alijn

Op 30 september 2020 lanceert de Vakgroep Taalkunde – Nederlands van de UGent samen met het Instituut voor de Nederlandse Taal (INT) het online dialectportaal Database van de Zuidelijk-Nederlandse Dialecten.

Dat dialectplatform maakt het mogelijk om meer dan 200.000 Vlaamse, Brabantse en Limburgse dialectwoorden uit respectievelijk het Woordenboek van de Vlaamse Dialecten (WVD), het Woordenboek van de Brabantse Dialecten (WBD) en het Woordenboek van de Limburgse Dialecten (WLD) online op te zoeken. Bovendien maakt een geavanceerde kaartapplicatie het mogelijk om de verspreiding van die dialectwoorden te zien op een taalkaart. Die kaarten kunnen vervolgens naar smaak bewerkt worden door de gebruikers.

Voordat het online dialectportaal gelanceerd wordt, wordt de nieuwste aflevering van het Woordenboek van de Vlaamse Dialecten gepresenteerd, namelijk Eten en Drinken. In die aflevering kan je proeven van Vlaamse dialectwoorden voor o.a. allerlei soorten fruit, taart en snoep.

Luisteren naar dialect kun je vervolgens met ‘Stemmen uit het verleden’, een nieuw samenwerkingsproject van de UGent met het INT. De bedoeling daarvan is om dialectopnames uit de jaren 60 en 70 te transcriberen en taalkundig te verrijken, om tot een Gesproken Corpus van de Zuidelijk-Nederlandse Dialecten te komen. Dankzij het corpus zal het niet enkel gemakkelijker worden om taalkundig onderzoek te doen naar de dialecten in Vlaanderen, maar zal ook een unieke audiocollectie levensverhalen ontsloten worden voor het brede publiek en zal het orale dialecterfgoed in Vlaanderen, Nederland en Noord-Frankrijk bewaard worden voor het nageslacht.

Wannes Cappelle – ambassadeur van de Week van het Nederlands en frontman van Het Zesde Metaal – luistert de hele namiddag op met bijpassende muziek in zijn streektaal. 

De dialectmiddag eindigt met een vooruitblik op de verdere samenwerking tussen de UGent en het INT op het gebied van dialectologie. Er wordt geklonken op het verleden en er wordt getoost op de toekomst!

Toegang

Aangezien slechts een beperkt aantal mensen aanwezig mag zijn, kan de hele gebeurtenis digitaal gevolgd worden van 14u tot 17u. Inschrijven voor het digitale evenement kan (gratis) via onderstaande link: https://evenementen.ivdnt.org/events/horen-zien-en-proeven-van-dialect/