Jacques Van Keymeulen

Voorlopig programma

(wordt regelmatig bijgewerkt en aangevuld)

Sofie Begine (Goesting in Taal): De kracht van spreektaal. Waarom regionaal taalgebruik een goed idee is in ons NT2-onderwijs.

Elma Blom (Universiteit Utrecht): Trainen kinderen door een streektaal hun hersenen?

Barbara Vanwelden: Dialectcoach aan het woord.

Robert Delathouwer en Geert Dehaes (be.brusseleir): Brussels is hip. Onderwijs en muziek in het Brussels: taallessen en TUUB.

LUNCH

Goffe Jensma (Rijksuniversiteit Groningen) en Marlene Bakker: Gronings van nu: wetenschap en kunst als spiegel van een taalgemeenschap.​

muziek Marlene Bakker

Ellen Peters (Twentehoes): Twents veur dummies.

Bep Mergelsberg en Esther van Loo (Levende Talen Limburgs): Limburgs kanste liere / Limburgs kense liere

Panelgesprek over hoe en waarom je als volwassene dialect zou leren. Met lesgevers en cursisten uit onder meer Aalst, Leuven en Limburg.

RECEPTIE

Plaats: Keldermanszaal – Grote Markt 21 2800 Mechelen (België)
Prijs: 25 euro per persoon, lunch en koffie inbegrepen

Inschrijven: vul het formulier in via deze link en stort het correcte bedrag met vermelding van ‘Streektaalconferentie 2019’ op een van de volgende rekeningnummers:

Belgisch rekeningnummer: BE73 7340 1714 5060
t.a.v. Variaties vzw
Nederlands rekeningnummer: NL95 INGB 0007 5048 49
t.a.v. Stichting Nederlandse Dialecten

Vertelpunt Uitgevers is trots om je de boeken “Viversel, een plaats met een bijzondere geschiedenis” en het “Viersels Woordebukske” van de hand van Egfried Grauls te kunnen voorstellen.

Viversel is een zeer gekende plaats met heel bijzondere verhalen. Zo is er het Sacrament van Mirakel uit 1317 of de bloedende hostie die nog steeds te bewonderen is in de kathedraal van Hasselt.  Maar er zijn meer verhalen die wellicht wat minder gekend zijn. Zo kan je in dit boekje naast de heks van Viversel nog andere speciale gebeurtenissen ontdekken. Bovendien zijn er naast deze verhalen ook nog de geschiedkundige feiten die het dorp getekend hebben.

Momenteel is Viversel eerder een residentiële plaats, zeer centraal gelegen in het groen en met mooie nieuwe huizen. Toch blijven het verenigingsleven en het “Viersel- gevoel” verder leven. Met deze twee boeken wil Egfried  hiervoor nog de nodige ondersteuning bieden.

Egfried Grauls groeide op in Viversel. Na de lagere school fietste hij naar het College van Beringen en daarna naar de kunstschool Sint Lucas in Hasselt. Hij werd tekenaar, schilder, beeldhouwer, keramist en reclameontwerper. In de loop der jaren volgden meerdere tentoonstellingen in binnen- en buitenland. Naast dit artistieke werk was hij ook manager bij B-Post en had hij enkele bedrijven.

Vanuit de verschillende interesses is hij lid van meerdere genootschappen, zoals het Limburgs Volkskundig Genootschap, De Universiteit van Maatschappelijk Belang en het Compostelagenootschap.

Je bent vriendelijk uitgenodigd op de officiële voorstelling van de twee boeken op maandag 10 juni om 19:00 uur in De Vierseleer, Westlaan 194 in  Heusden-Zolder. Je kan je ter plekke een gesigneerd exemplaar aanschaffen.

Zou je er niet geraken dan kan je de boeken nog altijd bestellen bij de auteur zelf, bij Standaard Boekhandel, of via www.bol.com en www.vertelpuntuitgevers.be. De boeken kosten beide € 19,95.

Het Wase dialect is kostbaar immaterieel erfgoed. Maar hoe is het er eigenlijk mee gesteld? Is het ten dode opgeschreven? Is het nog wel levensvatbaar? Of is reanimatie hoognodig? Kunnen we het laten verder leven in nieuwe vormen? Laten we het voortbestaan op een andere manier?*

De Erfgoedcel Waasland, Variaties vzw en Bib Sint-Niklaas nodigen een aantal experten uit die je meenemen door de geschiedenis van het Wase dialect. Aan de hand van concrete voorbeelden krijg je een stand van zaken van het lopend onderzoek. Maar we kijken ook vooruit: wat biedt de toekomst voor het Wase dialect?

Programma

9u15: onthaal

9u45: Verwelkoming door Lieven Dehandschutter (voorzitter Interwaas/Erfgoedcel Waasland)

10u10: Lezing Geschiedenis van het Wase dialect door Veronique De Tier (UGent/Variaties)

11u00: Pauze

11u15: Vier dialectprojecten voorgesteld: Het woordenboek van de Vlaamse dialecten door prof. dr. Jacques Van Keymeulen (UGent/Variaties), Het dialectloket Stemmen uit het verleden door dr. Melissa Farasyn (UGent), De reeks Nederlandse dialectatlassen door prof. dr. Jacques Van Keymeulen (UGent/Variaties), De woordenbank door Veronique De Tier  (UGent/Variaties)

12u15: Reynaertfragmenten in het dialect: “Da d’ôôrde z’n op Absdaol vaneigen” door Frans De Schepper en “Tyboaert in de petoaters” door Eddy Levis

12u30: broodjeslunch

13u30: Een les Sinnekloases door Awaal nem

13u50: Lezing: “dieje reageert kei cute”. ‘Local en ‘global’ in het online taalgebruik van Vlaamse tieners door prof. dr. Reinhild Vandekerckhove (Universiteit Antwerpen)

14u20: Lezing Actief aan de slag met meertaligheid en OKAN in het secundair onderwijs: enkele Gentse reflecties door Steven Delarue (Onderwijscentrum stad Gent)

14u50: Voorstelling van de Praatvaliezen, een project van Erfgoedcel Waasland en Erfgoedcel Land van Dendermonde voor OKAN-leerlingen

15u20: Reynartfragmenten in het dialect: “Van Reinaert en de raaf” in het Sinnekloases door Marcella Piessens (naar Jef Burm)

15u30: receptie

Praktisch
Symposium ‘Zooëgezeed. Symposium over de Wase dialecten’
Vrijdag 17 mei 2019, van 9u30 tot 16u00
Museumtheater SteM, Zwijgershoek 14, 9100 Sint-Niklaas.

De deelnameprijs bedraagt 15 euro. Inschrijven kan tot zondag 5 mei 2019 via bibpubliekswerking@sint-niklaas.be. De inschrijving is pas definitief na betaling op BE15 0910 1703 3330, met vermelding ‘Symposium Talen’, je naam en organisatie/gemeente).

Voor meer informatie over Zooëgezeed kan je terecht bij de Erfgoedcel Waasland via erfgoedcel@interwaas.be of 03/7805210

Het symposium maakt deel uit van het project ‘Talen kleuren de Wereld’.

*De Woase toal ist bewoaren woard. Moar oe goant er surrewordig mee? Ist zooë dooët as ne pielewuiter? Of zjúst in de fleur van eur
leeven? Creus? Komdaf awa

Foto: Stedelijke musea Sint-Niklaas

Sinds 2015 kunnen op Dialectloket onder ‘Stemmen uit het verleden’ meer dan 80 geluidsbanden in verschillende dialecten uit de provincie Antwerpen beluisterd worden. De banden zijn opgenomen in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw. De initiatiefnemers van de collectie hadden in eerste instantie dialectdocumentatie voor ogen. De onderneming is onherhaalbaar, aangezien het anno 2019 niet langer mogelijk is op een dergelijke schaal traditioneel dialect bij zegslieden te verzamelen. Sinds de jaren 50 en 60 wordt het traditionele dialect in Vlaanderen immers steeds minder aan volgende generaties overgeleverd. De banden representeren zo een historische taalfase, en het is uiteraard essentieel dat dat orale erfgoed voor volgende generaties bewaard wordt.

Hoewel het geen primair doel was, heeft de verzameling dialectbanden ook een uitzonderlijke etnografische waarde. Het is de grootste verzameling levensverhalen van Vlaamse laaggeschoolden/analfabeten. De collectie omvat verhalen over de wereldoorlogen, de opkomst van de elektriciteit, de auto, de radio en de fiets en gedetailleerde beschrijvingen van ondertussen verloren gegane ambachten zoals de kuiperij. In de tijd van de opnames werd nadrukkelijk gezocht naar beoefenaars van beroepen die toen als bedreigd werden beschouwd, waardoor de collectie veel verhalen herbergt over beroepsactiviteiten die nu niet meer bestaan. Het zijn echter ook verhalen over het dagelijkse leven van de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw, met beschrijvingen van onder andere het gezinsleven, de vrije tijd en de liefde. De sprekers werden geen vaste thema’s opgelegd, en er komt dus een weelde aan onderwerpen aan bod, die waardevol bronmateriaal opleveren voor erfgoedinstellingen.

In de loop van 2018 hebben de Antwerpse banden dankzij de financiële steun van de provincie Antwerpen allemaal een korte inhoud gekregen met trefwoorden waardoor ze thematisch doorzoekbaar geworden zijn. In een volgend project hopen wij de zoekfunctie nog verder uit te breiden waardoor nog gemakkelijker gezocht zal kunnen worden naar bepaalde (sub)thema’s.

Wij nodigen u graag uit om een kijkje te nemen op Dialectloket om te genieten van de Antwerpse stemmen uit het verleden, een unieke verzameling oraal erfgoed en een buitengewone schat aan informatie over andere vormen van immaterieel erfgoed, zoals ambachten, tradities en cultuurbeoefening. Opmerkingen of verbeteringen zijn altijd welkom.

Bedankt aan al onze vrijwilligers die zich het afgelopen jaar hebben ingezet voor Variaties vzw!

Variaties vzw wenst u eerst en vooral een gelukkig en gezond 2019!

Aan het begin van het nieuwe jaar blikken we terug op de hoogtepunten van 2018 en kijken we vooruit naar 2019.

In 2018 is er weer volop gewerkt aan de Woordenbank. Eind 2018 kwamen enkele nieuwe dialectwoordenboeken online en ook in 2019 zullen er nieuwe woordenboeken worden toegevoegd. Binnenkort zal de website ook een moderner jasje krijgen. We hopen de vernieuwde site in 2019 officieel te lanceren. Wie alvast een kijkje wil nemen, kan terecht op de voorlopige versie van  www.woordenbank.be. Hierop is nog niet alles beschikbaar, maar toch loont het zeker al de moeite om er eens in te grasduinen. De nieuwe start voor de Woordenbank kwam er omdat twee erfgoedcellen in 2018 in dialect hebben geïnvesteerd. Variaties werkte vorig jaar en dit jaar immers samen met Erfgoedcel Denderland en Erfgoedcel Land van Dendermonde. Samen met Erfgoedcel Denderland werkten we aan een reizende tentoonstelling die te bezichtigen was in Aalst, Denderleeuw, Erpe-Mere, Lede en Ninove. Voor die tentoonstelling werden nieuwe dialectopnames gemaakt. Mensen uit het Denderland vertelden in hun eigen dialect de parabel van de verloren zoon of een anekdote. Het geslaagde eindresultaat kan bekeken worden via www.madeindenderland.be.

Jacques Van Keymeulen en Liesbet Triest gaven in 2018 en geven in 2019 in het Denderland en het Land van Dendermonde lezingen over het dialect van de streek. Een onderdeel van deze samenwerking was ook de digitalisering van de dialectwoordenboeken uit beide regio’s. De amateurdialectwoordenboeken uit het Denderland zijn ondertussen opgenomen in de Woordenbank; die van het Land van Dendermonde komen in de loop van 2019 online. Ook in 2019 hopen we met andere erfgoedcellen dergelijke projecten te kunnen opzetten.

In 2018 is ook – dank zij een subsidie van de provincie Antwerpen – gewerkt aan de Antwerpse dialectwoordenboeken. Ook die zullen in de loop van 2019 beschikbaar zijn op de Woordenbank. De provincie Antwerpen gaf ook een subsidie om de samenvattingen van de dialectopnames op www.dialectloket.be af te werken. Op die manier zijn de dialectopnames van de vijf Vlaamse provincies inhoudelijk doorzoekbaar gemaakt.

Elk jaar werkt Variaties vzw samen met de Stichting Nederlandse Dialecten (SND) om een streektaalconferentie te organiseren. De dertiende streektaalconferentie vond plaats in Leeuwarden op 8 en 9 juni. Het thema van editie 2018 was ‘dialectpromotie’. Onze bestuursleden Veronique De Tier en Geert Dehaes gaven er een lezing, getiteld Dialect, mag het nog? Dialectpromotie in Vlaanderen. De streektaalconferentie 2019 vindt plaats in Mechelen en daarin zal Variaties vzw uiteraard een belangrijke rol spelen. De exacte datum is nog niet bekend, maar de kans is groot dat het vrijdag 4 of vrijdag 11 oktober wordt. Hou deze data dus nog even vrij. Zodra de dag definitief vastligt, melden we dat op de website.

Op zondag 2 december organiseerde Variaties vzw samen met be.brusseleir een mini-dialectendag in Anderlecht. ‘s Ochtends waren er lezingen over en/of in dialect door Jacques Van Keymeulen, Eddy Levis, Veronique De Tier en Geert Dehaes. In de namiddag was er een toneelvoorstelling in het Brussels: Den Arrangeur. Voor meer informatie over het Brussels Volkstejoêter verwijzen we naar de website van be.brusseleir: www.bebrusseleir.be.

Dat dialect leeft, blijkt onder andere door het verschijnen van nieuwe of herwerkte dialectwoordenboeken. Eind 2018 zijn in Oost-Vlaanderen bijvoorbeeld twee amateurdialectwoordenboeken gepresenteerd. Op 29 november werd het Zingems dialectwoordenboek (Zingems in dertien en een half hoofdstuk) gepresenteerd. Het boek werd onder meer geschreven door ons bestuurslid Veronique De Tier. Op 9 december werd het Ninoofs dialectwoordenboek (Algemieën Bekoest Nienofs) gepresenteerd, een herwerkte tweede druk van het Ninoofs dialectwoordenboek dat in 2000 werd uitgebracht. Ons bestuurslid Eddy De Cleer werkte mee aan het woordenboek. Hebt u weet van nog meer amateurdialectwoordenboeken die in 2018 gepubliceerd werden, laat het ons dan zeker weten via variatiesvzwdialect@gmail.com.

Verenigingen die via Variaties graag hun activiteiten in 2019 in de kijker willen laten zetten, mogen altijd een mail sturen naar lien.hellebaut@ugent.be.

We eindigen deze eerste nieuwsbrief van 2019 met een oproep. Variaties werkt nauw samen met de vakgroep Taalkunde (Nederlands) aan de UGent. Sinds 2018 werken zij aan het transcriptieproject, een project van Anne Breitbarth, Jacques Van Keymeulen, Anne-Sophie Ghyselen en Melissa Farasyn. Oude dialectopnames worden woord voor woord getranscribeerd door studenten en vrijwilligers. Die transcripties zullen uiteindelijk de basis vormen voor het gesproken corpus van de zuidelijk-Nederlandse dialecten. Wij zijn op zoek naar mensen met een goede dialectkennis uit verschillende regio’s om de transcripties inhoudelijk na te lezen. Hebt u zin om mee te werken aan dit project, neem dan contact op met wvdugent@gmail.com.

Variaties vzw en be.brusseleir nodigen u graag uit op de dialectendag in het kader van de Week van het Brussels en de Week van het Gents

Wanneer: 2 december 2018

Locatie: locatie: Zinnema, Veeweidestraat 24-26 – 1070 Anderlecht

Programma (inloop vanaf 10.45u)

11u welkom (Geert Dehaes)

Over het verleden, het heden en de toekomst van de dialectologie (prof. em. Jacques Van Keymeulen, UGent). Klik hier voor de slides.

Reinoart de vos, noarverteld en op rijm gezet in ‘t Gentsm noar ‘t origineel Middelnederlands verhoalinkske (Eddy Levis, Gentse sosseteit)

Promotie van dialecten, heeft samenwerking een meerwaarde? (Veronique De Tier en Geert Dehaes, Variaties.vzw en be.brusseleir)

Dialecterfgoed bewaard: de weg naar een gesproken corpus van de Nederlandse dialecten (Anne-Sophie Ghyselen, UGent)

Dialectquiz

13-14.30: lunch 

14.30 toneelvoorstelling den arrangeur: een grote, hilarische komedie van Michael Cooney op de planken, meesterlijk vertaald naar het Brussels door Marc Bober en geregisseerd door Yves De Pauw. Een gemeenschap van verzonnen kreupele huurders is al wat Marcel nodig heeft om zijn leven op de rails te houden. Sinds zijn ontslag twee jaar terug, heeft hij het nog nooit zo goed gehad. Hij verdient meer dan voordien. Lucratief, maar gevaarlijk. Zodra er een inspecteur van de Sociale Zekerheid aanbelt, begint alles traag maar zeker te ontsporen.

Ochtendprogramma gratis / Toneelvoorstelling: 15 euro

Bereikbaarheid: Zinnema is gemakkelijk te bereiken met de metro: neem lijn 5, halte St. Guido (en dan twee minuten te voet tot aan Zinnema).
In treinstation Brussel-Centraal kan je op metrolijn 5 stappen, richting Erasmus (twintig minuten). Als je je wagen wil parkeren in de buurt, raden we je aan een kijkje te nemen op parking.brussels.

Aanmelden (voor 29/11/2018) en informatie: variatiesvzwdialect@gmail.com – 0478 657985